Gevel impregneren: wanneer wel en wanneer niet?

Wat is gevelimpregnatie en hoe werkt het?

Gevelimpregnatie is een preventieve behandeling waarbij een waterafstotend middel wordt aangebracht op de buitenmuur van een gebouw. In tegenstelling tot wat sommigen denken, vormt een impregnatiemiddel geen ondoordringbare laag of coating op het oppervlak. In plaats daarvan dringt het diep in de poriën van het bouwmateriaal, waar het een waterafstotende werking creëert zonder de ademende eigenschappen van de gevel te belemmeren. Dit is een belangrijk onderscheid, omdat het betekent dat waterdamp nog steeds van binnen naar buiten kan ontsnappen, terwijl regenwater wordt verhinderd om van buiten naar binnen te dringen.

Het is belangrijk om te begrijpen dat gevelimpregnatie niet hetzelfde is als het afdichten of coaten van een gevel. Bij afdichting wordt een ondoordringbare laag op het oppervlak aangebracht die zowel water als waterdamp tegenhoudt. Dit kan problematisch zijn, omdat het vocht dat zich binnen in de muur bevindt, niet meer kan ontsnappen, wat kan leiden tot vochtophoping en gerelateerde problemen zoals schimmelgroei of vorstschade. Gevelimpregnatie daarentegen is "dampopen", wat betekent dat het waterdamp doorlaat terwijl het vloeibaar water tegenhoudt.

De keuze van het juiste impregnatiemiddel hangt af van verschillende factoren, waaronder het type gevelmateriaal, de staat van de gevel, de blootstelling aan weersinvloeden, en de specifieke beschermingsbehoeften. Een professionele beoordeling kan helpen om het meest geschikte product voor uw specifieke situatie te bepalen.

Crème of vloeibaar: welke middelen zijn er?

Impregneermiddelen voor metselwerk zijn meestal gebaseerd op silanen en siloxanen. Ze bestaan in vloeibare vorm en als crème. Bekende middelen zijn bijvoorbeeld Funcosil FC van Remmers, een impregneercrème, en Funcosil SE, een vloeibare emulsie op waterbasis.

Een crème blijft langer op het oppervlak staan en loopt niet weg op een verticale muur. Daardoor heeft het middel meer tijd om in de steen te trekken, wat gunstig is bij stenen die langzaam water opnemen. Vloeibare middelen worden verzadigend aangebracht en passen goed bij stenen die snel en veel water opnemen. Welk middel en welke hoeveelheid geschikt zijn, hangt af van de steen en de voegen; het technisch merkblad van de fabrikant geeft daarvoor de voorschriften.

Hoe wordt een gevel geïmpregneerd?

Impregneren verloopt meestal in drie stappen.

Voorbereiding: De gevel moet grondig worden gereinigd om vuil, algen, mos en andere vervuiling te verwijderen. Eventuele beschadigingen, zoals scheuren of beschadigde voegen, moeten worden gerepareerd. De gevel moet volledig droog zijn voordat impregnatie wordt toegepast.

Aanbrengen: Het middel wordt aangebracht met een kwast, roller of lagedrukspuit, afhankelijk van het product en de gevel. Vloeibare middelen worden volgens de fabrieksvoorschriften (bijvoorbeeld die van Remmers) verzadigend aangebracht van onder naar boven, nat-in-nat: de tweede gang volgt voordat de eerste is opgedroogd. Een crème wordt met een roller of spuit in de voorgeschreven hoeveelheid aangebracht.

Droogtijd: Een impregneermiddel heeft tijd nodig om in te trekken en zijn volledige waterafstotende werking te ontwikkelen. Hoe snel een middel regenvast is, staat in het productblad; plan het werk in een droge periode.

Wanneer is gevelimpregnatie zinvol?

Impregneren is geen standaard onderhoud dat elke gevel nodig heeft. Het is vooral zinvol als de gevel zelf gezond is, maar de stenen veel water opnemen. Typische situaties:

• Poreuze, sterk zuigende stenen: trekt water dat u op de steen sproeit direct in en blijft de steen lang donker, dan neemt de gevel veel water op. Een impregneermiddel vermindert die opname.
• Gevels aan de regenkant: gevels op het zuidwesten vangen in Nederland de meeste slagregen en blijven vaker nat. Ze zijn gevoeliger voor vocht, aanslag en verwering.
• Doorslaand vocht bij een enkelsteensmuur: als de muur en de voegen eerst zijn hersteld, kan impregneren de hoeveelheid water die doorslaat verminderen. Meer daarover in het artikel over een enkelsteensmuur impregneren.
• Na reinigen en voegwerk: een gevel die net is gereinigd en waarvan de voegen in orde zijn, is in de beste staat om te impregneren. Een geïmpregneerde gevel neemt minder water op, waardoor algen en vuil zich minder makkelijk hechten.

Wanneer is impregneren af te raden?

In een aantal situaties is impregneren overbodig of zelfs schadelijk. Dit zijn de belangrijkste nadelen en de situaties waarin u er beter van afziet.

Gevels met bestaande schade of gebreken moeten eerst worden gerepareerd voordat impregnatie wordt overwogen:

• Beschadigde voegen: Als de voegen van uw gevel zijn beschadigd, uitgesleten of brokkelig, moeten deze eerst worden hersteld. Impregnatie over beschadigde voegen kan de onderliggende problemen maskeren zonder ze op te lossen, en kan in sommige gevallen zelfs de situatie verergeren door water vast te houden in de beschadigde gebieden.
• Scheuren in de gevel: Scheuren bieden een directe weg voor water om in de gevel te dringen, en impregnatie alleen zal dit probleem niet oplossen. Scheuren moeten worden gerepareerd voordat impregnatie wordt overwogen.
• Afbrokkelend metselwerk: Als bakstenen of andere gevelmaterialen afbrokkelen of verweren, moet de oorzaak worden aangepakt en het beschadigde materiaal worden hersteld of vervangen voordat impregnatie wordt toegepast.

Gevels met interne vochtproblemen vereisen een andere aanpak dan impregnatie:

Condensatievocht: Als de vochtproblemen in uw gevel worden veroorzaakt door condensatie aan de binnenzijde, zal impregnatie van de buitenkant weinig effect hebben. In dit geval zijn verbeterde ventilatie, isolatie, of andere maatregelen om het binnenklimaat te reguleren meer geschikt.

Lekkages: Als water uw woning binnendringt door lekkages in het dak, rond ramen of deuren, of via andere routes dan de gevel zelf, zal gevelimpregnatie deze problemen niet oplossen. De specifieke oorzaak van de lekkage moet worden geïdentificeerd en gerepareerd.

Bepaalde gevelmaterialen of afwerkingen zijn minder geschikt voor impregnatie of vereisen geen impregnatie:

Geschilderde gevels: Als uw gevel is geschilderd met een waterafstotende verf, is extra impregnatie meestal overbodig. Bovendien kunnen sommige impregnatiemiddelen reageren met bepaalde verfsoorten, wat kan leiden tot verkleuring of andere problemen.

Geglazuurde bakstenen of tegels: Deze materialen zijn van nature waterafstotend en vereisen geen extra impregnatie. In feite kan impregnatie op deze materialen leiden tot een ongelijkmatige opname en vlekvorming.

Moderne, dichte bakstenen: Sommige moderne bakstenen zijn al relatief waterafstotend en hebben mogelijk minder baat bij impregnatie dan poreuze, oudere bakstenen.

Geplande renovatie: Als u van plan bent om uw gevel in de nabije toekomst te renoveren of te veranderen, kan het verstandiger zijn om te wachten met impregnatie tot na deze werkzaamheden.